آخرین اخبار ظروف یکبار مصرف کوشا

سلامت جامعه و ظروف یکبار مصرف/ تفاوت ظروف یکبارمصرف پلی استایرنی با ظروف آلومینیومی

سلامت جامعه و ظروف یکبار مصرف/ تفاوت ظروف یکبارمصرف پلی استایرنی با ظروف آلومینیومی

نوامبر 28, 2018

از آنجایی که چند سالي است در كشور ما در مورد خطرات ظروف يكبار مصرف پلی استایرنی و نامناسب بودن محصولات پتروشيمي براي بسته بندي مواد غذايي صحبت مي كنند، لازم دانستیم تا آن چه گفته يا منتشر ‌می‌شود را با استانداردها و يافته هاي علمي محك زده و بر اساس مستندات علمي موضوع را مورد بحث و بررسي قرار دهیم.


 

نتایج این بررسی نشان می دهد، طبق ارزیابی که توسط سازمان غذا و داروی آمریکا صورت گرفت هر شخص به طور روزانه برابر با ۶/۶ میکرو گرم در معرض استایرن ناشی از استفاده از ظروف یکبارمصرف پلی استایرنی قرار می‌گیرد که این مقدار ۰۰۰/۱۰ بار پایین تر از حد مجازی است که  توسط این سازمان تعیین شده است، در نتیجه این سازمان استفاده از ظروف یکبارمصرف پلی استایرنی را برای مواد غذایی بی خطر اعلام کرده است.

همچنین در انتها به مطالعه آخرین یافته های علمی در مورد اینکه آیا ظروف آلومینیومی مناسب برای مواد غذایی هستند یا خیر نیز پرداخته شده است.
امروزه استفاده از ظروف يكبار مصرف بدلايل مختلف از قبيل سهولت در مصرف، صرفه جويي در وقت، رعايت مسائل بهداشتي و … بطور روز افزوني رو به افزايش است. با توجه به برگزاری مراسمات ملی و مذهبی در کشور و پخش نذورات، ظروف یکبار مصرف به طور وسیع مورد استقبال اقشار مختلف جامعه قرار گرفته است و همین موضوع، ایران را یکی از پنج كشور اول در مصرف ظروف يكبار مصرف قرار داده است.

به طور کلی ظروف یکبار مصرف را می توان از مواد مختلفی ساخت نظیر:

۱)    پلیمرهای مصنوعی
۲)    سلولوزی (کاغذی)
۳)    آلومینیوم
۴)    دیگر پلیمرهای طبیعی ( زیست تخریب پذیر)
استایرن:

استايرن يك مايع بي رنگ است که به راحتی تبخیر می شود. استایرن در حالت خالص دارای بوی شیرین است اما آلدئیدها باعث ایجاد بویی تند در آن می شوند.

استایرن هم در طبيعت يافت مي شود و هم به صورت مصنوعي از مواد نفتي به دست مي آيد. استايرن طبيعي در بعضي از سبزيجات، مواد خام و غذاها مانند توت فرنگي، دارچين، گوشت گاو، دانه هاي قهوه، بادام زميني، گندم، جو دوسر، هلو و شفتالو وجود دارد.

استايرن مصنوعي در ساخت هزاران نوع از محصولات، از ظروف غذا و مواد بسته بندي تا خودرو، اسباب بازي، بدنه قايق و كامپيوتر و … بكار مي رود.[۱] همچنین افراد روزانه در معرض مقدار کمی استایرن موجود در هوا که در درجه اول ناشی از خروجی اگزوز اتومبیل ها، دود سیگار و تنباکو است، قرار دارند.

همچنین استایرن از طریق دستگاه کپی نیز آزاد می شود به همین دلیل بهتر است هنگامی که از دستگاه کپی استفاده نمی شود آن را خاموش کرده و از سیستم تهویه ای مناسب استفاده شود. هنگامی که استایرن وارد بدن شود به دیگر مواد شیمیایی تبدیل می شود که بیشتر این مواد شیمیایی طی چند روز بصورت ادرار از بدن خارج می شوند. [۲]  بیشترین مشکلات کارگرانی که در معرض استایرن قرار می گیرند شامل مشکلات مربوط به اعصاب می‌شود. از دیگر مشکلات می توان به تغییر در تشخیص رنگ، خستگی، احساس گیجی، کندی در زمان واکنش، عدم تمرکز و عدم تعادل نام برد. استایرنی که باعث چنین مشکلاتی می شود ۱۰۰۰ برابر بیشتر از استایرنی است که به صورت طبیعی در محیط وجود دارد. [۲]

برای اینکه مشخص شود آیا ظروف یکبارمصرف پلی استایرنی مصرف کنندگان را در معرض استایرن قرار می‌دهد یا خیر و آیا این باعث به خطر افتادن سلامت مصرف کنندگان می شود یا خیر، باید به دو سوال زیر پاسخ دهیم. یک اینکه در هنگام فرایند تولید پلی استایرن از استایرن، باقی مانده ای از استایرن در آن وجود دارد؟ دوم اینکه آیا پلی استایرن ممکن است در شرایط طبیعی تنزل پیدا کند و به استایرن تبدیل شود؟با توجه به پیشرفت تکنولوژی تحلیلی، امروزه این امکان فراهم است تا بتوان وجود مواد شیمیایی در مقادیر جزئی به عنوان مثال در میلیارد و حتی گاهی در تریلیون را اندازه گیری کرد. طبق این اندازه گیری ها مقدار بسیار ناچیز استایرن را می‌توان در پلی استایرن یافت که در این خصوص سازمان غذا و دارو آمریکا (FDA) بطور کامل به تشریح آن پرداخته است:

از آنجایی که ممکن است مقدار بسیار ناچیزی از استایرن در فرایند تولید آن به پلی استایرن، در پلی استایرن باقی بماند و وقتي پلي استايرن در تماس با مواد خوراكي يا آشاميدني قرار مي گيرد، مقداري از استايرن باقي مانده در آن از ظرف به غذا انتقال يابد، که در اصطلاح علمي به اين پديده مهاجرت گفته مي شود، بر همین اساس سازمان غذا و دارو آمریکا (FDA) سلامت ظروف پلی استایرن را مورد بررسی قرار داد.

با توجه به نتایج حاصل از ارزیابی، FDA استفاده از ظروف یکبارمصرف پلی استایرنی را برای مواد غذایی بی خطر اعلام کرده است. همچنین  FDA استایرن را به این دلیل که ممکن است به مقدار خیلی ناچیز به غذاهای پخته شده، فرآورده های لبنی یخ زده، شکلات، ژلاتین، فرنی و … منتقل شود به عنوان یک افزودنی غذایی تائید کرده است. در واقع طبق ارزیابی هایی که صورت گرفت هر شخص به طور روزانه برابر با ۶/۶ میکرو گرم در معرض استایرن ناشی از استفاده از ظروف یکبارمصرف پلی استایرنی قرار دارد که این مقدار ۰۰۰/۱۰ بار پایین تر از حد مجازی است که  FDA تعیین کرده است. [۳]

همچنین داده‌هایی مربوط به مقدار استایرین در معرض نفوذ، به عنوان مثال به مایع‌ داخل لیوان‌های یکبارمصرف پلی استایرنی جمع آوری شده است:براساس این مطالعات مقدار ۵ تا ۱۰ قسمت در بیلیون،  مقدار مجاز تخمین‌زده شده استایرین است که داخل مایع ریخته شده در لیوان‌های یکبارمصرف پلی استایرنی ، وارد می‌شود. [۴]

جدول۱- مقدار استایرن ظاهرشده برحسب بیلیون در انواع خوراکی ها


همچنین در جدولی دیگر نسبت مقدار استایرنی که از نوشیدن چای در یک لیوان‌ یکبارمصرف پلی استایرنی به وزن ۶ گرم به بدن منتقل می شود را در مقایسه با استايرني كه از طريق خوردن مواد طبيعي انتقال مي يابد نشان داده شده است.

 جدول۲- مقایسه نسبت استایرن منتقل شده به چای در یک لیوان پلی استایرنی با دیگر خواراکی ها

به عنوان مثال با نوشيدن يك بطري معمولي ماء الشعير، استايرني كه به بدن انسان مهاجرت مي كند، ۲۵۰ برابر مقدار استايرني است كه با نوشيدن يك فنجان چاي در يك لیوان‌های یکبارمصرف پلی استایرنی به بدن انسان منتقل می‌شود. اگر وزن يك لیوان‌های یکبارمصرف پلی استایرنی ۶ گرم در نظر گرفته شود، در مجموع ۱۰۰۰ ليوان، وزن استايرن باقي مانده كمتر از ۳ گرم خواهد بود. ولي همه اين مقدار به بدن ما مهاجرت نمي كند.

زيرا هنگامي كه از لیوان‌های یکبارمصرف پلی استایرنی استفاده مي كنيم، صرفا مايع داخل آن را مصرف مي كنيم. به عنوان مثال اگر با همان ليوان ها هر روز ۳ بار چاي بخوريم، مقدار استايرني كه ممكن است در طول يك سال وارد بدن شود، كمتر از يك ده هزارم گرم خواهد بود. [۱]

در پاسخ به سوال دوم باید گفت پلی استایرن می تواند به استایرن که از آن تولید شده است تبدیل شود اما، این فرایند در دمای ۶۲۵ درجه فارنهایت که تفاوت چندانی با درجه حرارت در ستاره زهره (۸۶۴ درجه) ندارد، رخ می دهد. صرفنظر از دیدگاه ها در مورد تغییرات آب و هوایی، چنین اتفاقی در زمین نمی تواند رخ دهد و نگرانی در این مورد را می توان بی درنگ رد کرد. [۳]

محدوده دمایی ظروف یکبار مصرف پلي استايرن (PS) توليد شده به روش شكل دهي حرارتی براي بسته بندي مواد غذايي طبق استاندارد ۱۱۵۴۷:

شکل دهی حرارتی یک فرایند تولید است که در آن به یک ورق پلاستیکی حرارت داده می‌شود تا به شکل انعطاف‌پذیر درآید .هدف از تدوين استاندارد ۱۱۵۴۷ تعيين ويژگيها، نمونه برداري، بسته بنـدي و نشـانه گـذاري ظـروف یکبار مصرف از جنس پلي استايرن مي باشد كه براي بسته بندي مواد غذايي با فاز پيوسته فاقد چربي با شرايط دمايي و زماني زير كاربرد دارد:

الف) تا دماي ۴۰ درجه سلسيوس در زمان نامحدود
ب) از دماي ۴۱ تا ۷۰ درجه سلسيوس به مدت زمان ۲ ساعت
ج) از دماي ۷۱ تا ۱۰۰ درجه سلسيوس به مدت ۱۵ دقيقه[۵]

در واقع این استاندارد این مطلب را بیان می کند که در محدوده های دمایی فوق ظروف یکبار مصرف پلی استایرن می توانند با محصولات خوراكي و آشاميدني تماس يابند، بدون آن كه خطري را براي مصرف كننده ايجاد كنند. به عبارت ديگر اگر در فنجاني كه تحت ضوابط سازمان ملي استاندارد ايران و سازمان غذا دارو توليد مي شود، چايي داغ كه دماي آن حداكثر ۱۰۰ درجه سانتي گراد است ريخته شود و چايي تا ۱۵ دقيقه دماي ۱۰۰ درجه را حفظ كند، باز خطري متوجه مصرف كننده نخواهد بود. بديهي است كه در شرايط عادي، دماي چاي بلافاصله پس از ريخته شدن در فنجان یکبار مصرف پلي استايرني شروع به كم شدن مي كند تا به دماي محيط يعني شرايط بي خطر (حالت الف، يعني زمان نامحدود) برسد. [۱]

آلومینیوم:

آلومینیوم فراوان ترین فلز در پوسته زمین است و سومین عنصر فراوان در سیاره ما محسوب می شود. آلومینیوم به صورت ناخالص در سنگ‌های معدنی مختلفی وجود دارد به همین دلیل تا قبل از ابداع یک روش ساده برای استخراج آن مشکل ترین فلز برای تهیه به شمار می آمد و حتی برای مدتی از طلا با ارزشتر بود. بیشتر آلومینیوم دنیا از سنگ بوکسیت به دست می‌آید. در روم و یونان باستان این فلز را بعنوان ثابت کننده رنگ در رنگرزی و نیز بعنوان بند آورنده خون در زخم ها بکار می‌بردند و هنوز هم بعنوان داروی بند آورنده خون مورد استفاده است.

با توجه به این مطالب احتمالا به این فکر می افتید که بدن ما هم به مقدار کمی از آن باید نیاز داشته باشد در صورتی که این فکر کاملا نادرست است.

بدن ما حتی قبل از اینکه بدنیا بیاییم در معرض آلودگی قرار می گیرد. بساری از این آلاینده ها، مانند آنهایی که در هوا هستند، اجتناب ناپذیرند. اما بساری از سموم وجود دارند که ما می توانیم از آنها دوری کنیم، آلومینیوم هم یکی از آنها است.

حقیقت تلخ در مورد آلومینیوم این است در بسیاری از چیزهای جهان اطراف ما وجود دارد و اینکه حتی در مقادیر کم برای بدن سمی است. از محصولات خانگی گرفته تا واکسیناسیون، آلومینیوم بر شیوه زندگی ما سایه افکنده است و اگر به دقت تحت نظارت قرار نگیرد به راحتی به بدن ما راه پیدا خواهد و اثرات مخرب و پایداری بر بدن ما خواهد گذاشت. آلومینیوم در آنتی اسیدها، رنگ ها، پنیر فرآوری شده، اسپری ها، جوش شیرین، فویل، وسایل آشپزخانه، واکسن ها، شامپوها، لوازم آرایشی، لوسیون ها، قوطی های نوشابه، شیرخشک بدون لاکتوز و … یافت می شود. [۷]

از خطرات ناشی از آلومینیوم می توان ارتباط آن با آلزایمر، بیماری صرع، جنون، نرمی استخوان، سندرم خستگی مزمن و … را نام برد. [۷]یکی از شایع ترین علائم تجمع بیش از حد آلومینیوم در بدن، وجود سطح بالای کلسیم در خون است. این اتفاق به این دلیل که وجود آلومینیوم مانع از جذب کلسیم می شود رخ می دهد، که در نهایت منجر به پوکی استخوان می شود. [۸]

شواهدی که آلومینیوم را به آلزایمر مرتبط می کند:
اگرچه مطالعات انجام شده آنچنان که از ارتباط آلومینیوم با پوکی استخوان مصمم سخن می گوید در مورد ارتباط آلومینیوم با آلزایمر کمتر مصمم است، اما شواهد موجود به ذخیره و رسوب آلومینیوم در مغز اشاره می کند و همچنین در بررسی های گذشته نتایج کالبد شکافی افراد مبتلا به آلزایمر، تجمع آلومینیوم را در مغز آنها نشان می داد.[۸]

دکترMohammed  و Zubaidyمحققان گروه مهندسی شیمی دانشگاه آمریکایی شارجه، نشان دادند که یک وعده غذایی پخته شده در آلومینیوم می تواند تا ۴۰۰ میلی گرم آلومینیوم در خود داشته باشد. حداکثر مجاز طبق نظر سازمان سلامت جهانی در حدود ۶۰ میلی گرم به طور روزانه برای هر شخص است (اگرچه این مقدار با توجه به وزن شخص متفاوت است). در دوزهای بالا این فلز جذب مغز و استخوان می شود.

در مجله بین المللی علوم اکتروشیمیایی به این نتیجه رسیدند که فویل های آلومینیومی باید تنها برای بسته بندی و نه برای پخت استفاده شوند. آنها با استفاده از میکروسکوپ الکترونی کیفیت فویل را قبل و بعد از پخت تجزیه و تحلیل کردند و انتقال قابل توجهی از آلومینیوم به غذا را مشاهده کردند. طبق آزمایش آنها یک تکه دایره ای شکل ۲۲ سانتی متری از فویل، ۱۰۰ میلی گرم آلومینیوم به غذایی که در آن پخته شد منتقل کرد. برای چشم غیر مسلح مشکلی به نظر نمی رسد اما در زیر میکروسکوپ شما یک تفاوت بزرگ را می بینید، هرچه درجه حرارت بالاتر باشد، انتقال بیشتر است. درنتیجه فویل برای پخت غذا مناسب نیست. همچنین استفاده از آن با سبزیجات مثل گوجه فرنگی، آب مرکبات و ادویه جات نیز مناسب نیست. [۹]

عمان در سال ۲۰۱۰ رستوران های خود را از پختن غذا با ظروف آلومینیومی ممنوع کرد. دکتر بنی یاس سم شناس و رئیس دانشگاه امارات متحده عربی، بیان کردند که استفاده از نمک، اسید سیتریک یا سرکه در پخت غذا انتقال آلومینیوم را افزایش می دهد. [۹]
آنها همچنین آثاری از آلومینیوم در آب و سطح قابل توجهی از آن را در پنیر فرآوری شده و همچنین محصولات نانوایی پخته شده در سینی آلومینیومی و بکینگ پودر یافت کردند.
دکتر محمد عنوان کرد با اضافه کردن آب انتقال آلومینیوم در هنگام پخت غذا کاهش می یابد چون مانند یک پوشش محافظ عمل می کند. اما انتقال آلومینیوم وقتی مواد غذایی در آلومینیوم دوباره گرم و یا سرد می شوند تشدید می یابد. [۹]
بسیاری از ظروف آلومینیومی از آلومینیوم استفاده شده ساخته شده اند که این حتی خطرناک تر است. همچنین اگر ظرف آلومینیومی دارای خش باشد فرایند انتقال آلومینیوم به غذا سریعتر اتفاق می افتد.[۹]

تشریح فرایند تولید ظروف یکبار مصرف آلومینیومی:در کارخانه بعد از دریافت آلومینیوم به صورت رول، آن را از یک سری مجموعه دستگاه های نورد جهت کاهش ضخامت عبور می دهند بطوریکه در هر بار عبور از هر دستگاه نورد ضخامت آن ۵۰% یا بیشتر کاهش می یابد.


نورد آلومینیوم مانند نورد مواد نرمتر از جمله پلاستیک و کاغذ نیست به همین دلیل از یک سری رول های پشتیبانی جهت اطمینان از اعمال فشار مناسب نورد به سراسر بافت از طریق افزایش استحکام و کاهش انحراف رول بکار می برند. همچنین روان کننده ها که برای خنک کردن استفاده می شوند نیز برای کنترل فرایند نورد استفاده می شوند.

کمی کاهش در اسپری کردن روغن بر قسمتی از رول نورد باعث کمی گرم شدن در آن نقطه و افزایش فشار بر فلز می شود. در مقابل افزایش اسپری کردن روغن می تواند باعث خنک شدن آن نقطه و کاهش فشار بر فلز در آن نقطه شود. کنترل ضخامت به وسیله نظارت پیوسته کامپیوتری در هر نورد حاصل می شود.هنگامی که فلز به کاهش ضخامت حدود ۷۵ درصدی رسید فلز در فر مخصوص گداخته می شود. جایی که به مدت ۸ ساعت یا بیشتر در دمای ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ درجه فارنهایت نگهداری می شود.

گداختن دو دستاورد دارد: یک اینکه فلز نرم تر می شود و دوم اینکه روغن های موجود زوده می شوند. ضخامت ظروف آلومینیومی یکبار مصرف از ۰۰۲/۰ تا ۰۰۸/۰ است. از آنجایی که ظروف در اندازه های بسیار متنوعی عرضه می‌شوند قبل از رفتن به کارخانه تولید ظروف یکبار مصرف، به عرض مناسب برش داده می شوند.

همچنین  در همین مرحله از یک ترکیب فود گرید نیز استفاده می شود که موجب روان سازی مورد نیاز برای شکل دهی ظرف می شود و در محصول نهایی به عنوان یک عامل رهایی برای مواد غذایی موجود در آن عمل می کند.
ظروف آلومینیومی به وسیله دستگاه پرس شکل داده می شوند. برجسته کاری و شکل دهی الگوها به منظور تزئین و سایر دلایل کاربردی هم به وسیله دستگاه پرس انجام می شود. [۱۰]


نتیجه گیری

طبق مطالعات و تحقیقات صورت گرفته اگرچه هر شخص به طور روزانه ممکن است در معرض استایرن ناشی از استفاده از ظروف یکبار مصرف پلی استایرن قرار گیرد اما این مقدار ۰۰۰/۱۰ بار پایین تر از حد مجازی است که توسط سازمان غذا و دارو آمریکا تعیین شده است.

همچنین براساس پژوهش های انجام شده مقدار استایرن قابل نفوذ به مایع داخل لیوان‌های یکبار مصرف پلی استایرین، به مقدار قابل ملاحظه‌ای کمتر از دارچین می‌باشد و اگر وزن يك ليوان پلي استايرني ۶ گرم در نظر گرفته شود، در مجموع ۱۰۰۰ ليوان، وزن استايرن باقي مانده كمتر از ۳ گرم خواهد بود.

ولي همه اين مقدار نیز به بدن ما مهاجرت نمي كند. زيرا هنگامي كه از ليوان يكبار مصرف استفاده مي كنيم، صرفاً مايع داخل آن را مصرف مي كنيم. به عنوان مثال اگر با همان ليوان ها هر روز ۳ بار چاي بخوريم، مقدار استايرني كه ممكن است در طول يك سال وارد بدن شود، كمتر از يك ده هزارم گرم خواهد بود. طبق مطالعاتی که در مورد ظروف آلومینیومی انجام گرفت با اینکه آلومینیوم فلزی فراوان و پرکاربرد است، مصرف آن حتی در مقادیرکم هم برای بدن سمی است.

خوشبختانه بدن ما انسان‌ها توانایی دفع مقادیر کمی از آلومینیوم را دارد اما آمارهای جهانی میزان مصرف روزانه آلومینیوم توسط هر شخص را بیش از مقدار مجاز تعیین شده نشان می دهند.

همچنین آلومینیوم در مدت زمان‌های طولانی قابلیت نفوذ به هر ماده غذایی چه سرد و چه گرم را دارد. در نهایت با توجه به تحقیقات انجام شده اینطور می توان برداشت کرد که ظروف یکبار مصرف پلی استایرن بی خطر و ظروف آلومینیومی تاثیر قابل توجهی در کاهش سلامت جامعه دارد.

 


منبع: www.tpco.ir

تهیه شده در واحد تحقیق و توسعه گروه صنعتی مازرون فوم

منابع:

  1. tpco.ir

۲- PUBLIC HEALTH STATEMENT Styrene, DEPARTMENT of Health and Human Services, Public Health Service Agency for Toxic Substances and Disease Registry, www.atsdr.cdc.gov/

Josh Bloom, Ph.D., The Name Game: How Unethical Environmental Groups and Toxic, 2016, Publisher name: American Council on Science and Health

۴- The safety of styrene, www. plasticfoodservicefacts.com

۵- http://isiri.org

۶- http://www.bpsico.ir

۷- Eliminating Aluminum from Our Homes, http://www.keeperofthehome.org/eliminating-aluminum-from-our-homes

۸- https://saveourbones.com/stop-doing-this-with-aluminum-foil/

۹- http://www.thenational.ae/news/uae-news/aluminium-foil-linked-to-osteoporosis-and-alzheimers

۱۰-Aluminum foil containers,Training in Aluminum Application Technologies, Source: TALAT CD-ROM © European Aluminum Association, Brussels, 1999

۱۱- Ghada Bassioni, why you shouldn’t wrap your food in aluminium foil before cooking it, (April 6, 2016)

متن کامل در: http://inpia.ir/shownews/8157

نویسنده: